Początek roku to czas planowania i tworzenia postanowień. To również moment kiedy wprowadzamy wiele zmian w naszym stylu życia. Jedne zmiany zostaną z nami na dłużej, a o innych szybko zapomnimy. Bardzo często zmieniamy także swoją dietę szukając szybkiego sposobu na pozbycie się nadprogramowych kilogramów. Czy istnieje jedna dieta cud rozwiązująca wszystkie problemy z wagą? Czy warto zastosować detoks, który oczyści nasz organizm z toksyn? Odpowiedź na te pytania znajdziesz w tym artykule 😊
Badania pokazują, że ciągle wzrasta liczba osób z nadwagą i otyłością. Otyłość jest uznawana za globalną epidemię. Nadmiar kalorii, duże porcje jedzenia, częste spożywanie fast-foodów i przetworzonej żywności oraz ograniczona aktywność fizyczna to tylko niektóre z czynników przyczyniających się do otyłości. Konsekwencje nadmiernej ilości tkanki tłuszczowej są bardzo groźne. Otyłość sama w sobie jest czynnikiem zwiększającym ryzyko zachorowalności i śmiertelności. W wyniku nadwagi i otyłości bardziej narażeni jesteśmy na choroby układu krążenia, insulinooporność, cukrzycę, choroby wątroby, nerek, zaburzenia hormonalne.
Dieta cud, aby schudnąć?
Według danych rośnie zainteresowanie różnymi dietami – w ciągu ostatnich dwóch dekad znacząco wzrosła liczba wyszukiwań internetowych związanych z odchudzaniem. Okazuje się jednak, że szukamy informacji o tzw. dietach cud, czyli dietach, które aktualnie są w modzie i które obiecują spektakularne efekty.
Jakie są cechy diety cud:
- obiecuje szybką utratę wagi
- nie podaje wytycznych dot. aktywności fizycznej
- promuje krótkoterminowe zmiany
- koncentruje się na jednym rodzaju żywności lub eliminuje grupy produktów
- nie może być utrzymywana przez całe życie
- nie jest odpowiednia dla osób z chorobami przewlekłymi
- brakuje dowodów naukowych potwierdzających jej skuteczność
Przykładem diety cud, która powstała w latach 70. XX wieku jest dieta Atkinsa. Była promowana jako plan szybkiej utraty wagi, a sam Atkins twierdził, że jest to najlepszy i najłatwiejszy sposób na redukcję i utrzymanie masy ciała. Podstawowym założeniem diety jest ograniczenie do minimum spożycia węglowodanów, a podstawowym źródłem energii są tłuszcze i białka. Jak każda inna dieta, również i ta ma swoje plusy i minusy. Plusem jest to, że faktycznie masa ciała szybko spada. Według niektórych badań obniża się także stężenie trójglicerydów we krwi oraz poprawia się wrażliwość na insulinę. Ale UWAGA! Wyniki w redukcji wagi po upływie 12 miesięcy są takie same jak przy zastosowaniu zbilansowanej diety ubogoenergetycznej. Stan ketozy, który jest osiągany przez ekstremalne ograniczenie węglowodanów może dawać takie objawy jak ból głowy, zmęczenie, osłabienie, zaparcia. Dodatkowo stosowanie tej diety zwiększa ryzyko przewlekłej choroby nerek. Czy polecam dietę Atkinsa? Zdecydowanie nie.
Innymi przykładami diet cud to m.in. dieta paleolityczna, kapuściana, Dukana. Wszystkie są niedoborowe i potencjalnie niebezpieczne dla zdrowia.
To może detoks?
Popularność „oczyszczania” organizmu sięga już czasów greckich, rzymskich, czy indyjskich. Te krótkoterminowe interwencje dietetyczne obecnie obejmują całkowite ograniczenie kalorii, czyli post, stosowanie jednego produktu lub grupy produktów lub posty sokowe. Często też zalecają stosowanie dodatkowych suplementów, np. diuretyków, czy środków przeczyszczających.
Pomimo ciągle rosnącej popularności, diety te nie określają dokładnie w jaki sposób „oczyszczają” i z jakich dokładnie toksyn. Sam pomysł, że potrzebujemy detoksu, czy „oczyszczenia” jest sprzeczny z ogólnymi zasadami ludzkiej fizjologii, ponieważ to m.in. wątroba i nerki są właśnie po to, aby skutecznie usuwać zarówno egzogenne, jak i endogenne toksyny z naszego organizmu.
Dowodów naukowych potwierdzających skuteczność detoksów brak lub są niewiarygodne (np. mała grupa badana lub badania sponsorowane), a ryzyko zdrowotne jest jak najbardziej realne i obejmuje m.in. niedożywienie, niedobory witamin i składników mineralnych, zaburzenia odżywiania (anoreksja, bulimia), czy zaburzenia elektrolitowe. W literaturze naukowej można nawet znaleźć opisy przypadków śmiertelnych po długotrwałym i nierozważnym stosowaniu detoksów.
Ciekawostka
W grudniu 2024r. pojawiło się badanie oceniające treści na TikToku promujące suplementy odchudzające, budujące masę mięśniową, oczyszczające i detoksykujące. Analiza wykazała, że 97% filmów nie zawierało żadnych twierdzeń związanych z dowodami naukowymi. 94% osób reklamujących te produkty nie przedstawiło swoich referencji w zakresie promowania suplementów, czyli nie były to osoby posiadające jakiekolwiek wykształcenie żywieniowe, czy farmaceutyczne.
Nie oczekuj cudu – zawalcz o niego
Jeżeli chcesz wprowadzić zmiany do swojego żywienia i stylu życia, aby poprawić samopoczucie, czy zredukować wagę to niestety nie ma drogi na skróty. Zmiana nawyków to PROCES. Jeżeli zależy Ci na długotrwałych efektach to musisz dać sobie czas.
Bardzo ważne jest także filtrowanie docierających do nas informacji i weryfikowanie źródła. Do nowinek o dietach cud należy podchodzić z dużym dystansem. Według aktualnych badań, rekomendacji i zaleceń najlepsza i najzdrowsza jest zbilansowana dieta, dostarczająca białka, tłuszcze, węglowodany oraz wszystkie witaminy i składniki mineralne. Musi to być dieta dopasowana do Ciebie, uwzględniająca produkty i potrawy, które lubisz i która nie będzie udręką, a przyjemnością 😊
Źródła:
Tahreem A. i wsp. Fad Diets: Facts and Fiction, Front Nutr. 2022 Jul 5;9:960922.
Raffoul A. i wsp. Diet pills and deception: A content analysis of weight-loss, muscle-building, and cleanse and detox supplements videos on TikTok, Eat Behav. 2024 Dec:55:101911.
